ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ – ಪರಿಚಯ
ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬಹುದು: ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು.
ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಕೆಲವು ನದಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ.
ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖ ನದಿಗಳು
ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ನದಿಗಳು ಪೂರ್ವದತ್ತ ಹರಿದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.
ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖ ನದಿಗಳು
ಶರಾವತಿ, ಕಾಳಿ, ನೇತ್ರಾವತಿ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದತ್ತ ಹರಿಯುತ್ತವೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು
| ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ | ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು | ಹರಿವಿನ ದಿಕ್ಕು |
|---|---|---|
| ಕೃಷ್ಣಾ | ಕೃಷ್ಣಾ, ತುಂಗಭದ್ರಾ, ಭೀಮಾ, ಘಟಪ್ರಭಾ, ಮಲಪ್ರಭಾ | ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖ |
| ಕಾವೇರಿ | ಕಾವೇರಿ, ಕಬಿನಿ, ಹೇಮಾವತಿ, ಹಾರಂಗಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣತೀರ್ಥ | ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖ |
| ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖ ನದಿಗಳು | ಶರಾವತಿ, ಕಾಳಿ, ನೇತ್ರಾವತಿ, ಅಘನಾಶಿನಿ, ವರಾಹಿ | ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖ |
ಕಾವೇರಿ ನದಿ
ಕಾವೇರಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ತಮಿಳುನಾಡಿನತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾವೇರಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.
| ಅಂಶ | ಮಾಹಿತಿ |
|---|---|
| ನದಿ | ಕಾವೇರಿ |
| ಕರ್ನಾಟಕದ ಉಗಮ ಪ್ರದೇಶ | ತಲಕಾವೇರಿ, ಕೊಡಗು |
| ಹರಿವಿನ ದಿಕ್ಕು | ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖ |
| ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳು | ಕಬಿನಿ, ಹೇಮಾವತಿ, ಹಾರಂಗಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣತೀರ್ಥ |
| ಪ್ರಮುಖ ಜಲಾಶಯ | ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರ |
ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ
ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ-ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶವು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತುಂಗಭದ್ರಾ, ಭೀಮಾ, ಘಟಪ್ರಭಾ ಮತ್ತು ಮಲಪ್ರಭಾ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಾಗಿವೆ.
- ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ — ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
- ತುಂಗಭದ್ರಾ — ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿ.
- ಘಟಪ್ರಭಾ ಮತ್ತು ಮಲಪ್ರಭಾ — ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು.
- ಭೀಮಾ — ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿ.
ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ
ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯು ತುಂಗಾ ಮತ್ತು ಭದ್ರಾ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆ ಪ್ರಕಾರ ತುಂಗಾ ಮತ್ತು ಭದ್ರಾ ನದಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ವರಾಹ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಗಂಗಾಮೂಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕೂಡಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗಮಿಸುತ್ತವೆ.
ತುಂಗಭದ್ರಾ ನಂತರ ಪೂರ್ವದತ್ತ ಹರಿದು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿ ಕೃಷ್ಣಾ ಜಲಾನಯನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
| ಅಂಶ | ಮಾಹಿತಿ |
|---|---|
| ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದು | ತುಂಗಾ + ಭದ್ರಾ |
| ಸಂಗಮ | ಕೂಡಲಿ |
| ನದಿ ಜಲಾನಯನ | ಕೃಷ್ಣಾ |
| ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟು | ತುಂಗಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು |
| ಅಣೆಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶ | ಹೊಸಪೇಟೆ ಸಮೀಪ |
ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಗಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಬಹುಉದ್ದೇಶ ಯೋಜನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು
| ನದಿ | ಸಂಬಂಧ | ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಂಶ |
|---|---|---|
| ತುಂಗಾ | ತುಂಗಭದ್ರಾದ ಒಂದು ಮೂಲ ನದಿ | ತುಂಗಭದ್ರಾ ರಚನೆ |
| ಭದ್ರಾ | ತುಂಗಭದ್ರಾದ ಒಂದು ಮೂಲ ನದಿ | ತುಂಗಭದ್ರಾ ರಚನೆ |
| ವರದಾ | ತುಂಗಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನದಿ | ತುಂಗಭದ್ರಾ ಉಪಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ |
| ವೇದಾವತಿ | ತುಂಗಭದ್ರಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿ | ಕೃಷ್ಣಾ basin |
Central Water Commission ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಗಭದ್ರಾ, ಭದ್ರಾ ಮತ್ತು ವೇದಾವತಿ ನದಿಗಳ basin ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಭೀಮಾ ನದಿ
ಭೀಮಾ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಯಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಭೀಮಾ ನದಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.
ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶ
ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳು
ಘಟಪ್ರಭಾ ನದಿ
ಘಟಪ್ರಭಾ ನದಿ ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಗೆ ಮಹತ್ವವಿದೆ.
ಘಟಪ್ರಭಾ → ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ
ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಮಲಪ್ರಭಾ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖ ನದಿಗಳು
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಕೆಲವು ನದಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಇಳಿಜಾರು ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವುದರಿಂದ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಜಲಪಾತಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.
| ನದಿ | ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶ | ಹರಿವಿನ ದಿಕ್ಕು |
|---|---|---|
| ಶರಾವತಿ | ಶಿವಮೊಗ್ಗ / ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ | ಪಶ್ಚಿಮ |
| ಕಾಳಿ | ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ | ಪಶ್ಚಿಮ |
| ನೇತ್ರಾವತಿ | ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ | ಪಶ್ಚಿಮ |
| ಅಘನಾಶಿನಿ | ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ | ಪಶ್ಚಿಮ |
| ವರಾಹಿ | ಉಡುಪಿ / ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ | ಪಶ್ಚಿಮ |
ಶರಾವತಿ ನದಿ
ಶರಾವತಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
- ಶರಾವತಿ — ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖ ನದಿ.
- ಶರಾವತಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
- ಜೋಗ ಜಲಪಾತವು ಶರಾವತಿ ನದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
Central Water Commission ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶರಾವತಿ ನದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಲಾಶಯ/ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕಾಳಿ ನದಿ
ಕಾಳಿ ನದಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖ ನದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹರಿದು ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
ಕಾಳಿ → ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ → ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ
ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿ
ನೇತ್ರಾವತಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹರಿದು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ನೇತ್ರಾವತಿ ನದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ನದಿ – ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸಂಪರ್ಕ
| ನದಿ | ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟು / ಜಲಾಶಯ | ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಹತ್ವ |
|---|---|---|
| ಕಾವೇರಿ | ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಸಾಗರ | ಕಾವೇರಿ basin |
| ತುಂಗಭದ್ರಾ | ತುಂಗಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು | ಕೃಷ್ಣಾ basin |
| ಘಟಪ್ರಭಾ | ಘಟಪ್ರಭಾ ಯೋಜನೆ | ಕೃಷ್ಣಾ basin |
| ಮಲಪ್ರಭಾ | ಮಲಪ್ರಭಾ ಯೋಜನೆ | ಕೃಷ್ಣಾ basin |
| ಶರಾವತಿ | ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ | ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖ ನದಿ |
🎯 KPSC / KEA / PDO / FDA / SDA / Police – Exam Focus
- ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು — ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿ.
- ತುಂಗಾ + ಭದ್ರಾ = ತುಂಗಭದ್ರಾ.
- ತುಂಗಭದ್ರಾ — ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗ.
- ಭೀಮಾ — ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿ.
- ಘಟಪ್ರಭಾ — ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
- ಮಲಪ್ರಭಾ — ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
- ಕಾವೇರಿ — ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖ ನದಿ.
- ಕಬಿನಿ — ಕಾವೇರಿ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿ.
- ಶರಾವತಿ — ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖ ನದಿ.
- ಜೋಗ ಜಲಪಾತ — ಶರಾವತಿ ನದಿ.
- ಕಾಳಿ — ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖ ನದಿ.
- ನೇತ್ರಾವತಿ — ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖ ನದಿ.
ಕೃಷ್ಣಾ System
ಕೃಷ್ಣಾ → ತುಂಗಭದ್ರಾ → ಭೀಮಾ → ಘಟಪ್ರಭಾ → ಮಲಪ್ರಭಾ
ಕಾವೇರಿ System
ಕಾವೇರಿ → ಕಬಿನಿ → ಹೇಮಾವತಿ → ಹಾರಂಗಿ → ಲಕ್ಷ್ಮಣತೀರ್ಥ
West Flowing
ಶರಾವತಿ → ಕಾಳಿ → ನೇತ್ರಾವತಿ → ಅಘನಾಶಿನಿ → ವರಾಹಿ
ಕರ್ನಾಟಕದ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಸಿದ್ಧತೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ
Practice Quiz ಮತ್ತು Mock Test ಮೂಲಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಭೂಗೋಳದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ.